8 loại cá dọn bể giúp làm sạch rêu và thức ăn thừa

Rêu bám kính, thức ăn thừa và cặn hữu cơ là những vấn đề thường gặp khi nuôi cá cảnh. Bên cạnh hệ thống lọc và việc vệ sinh định kỳ, cá dọn bể có thể hỗ trợ kiểm soát rêu, làm sạch một phần thức ăn dư và giữ môi trường bể ổn định hơn. Tuy nhiên, mỗi loại cá có tập tính và khả năng “dọn bể” khác nhau. Bài viết dưới đây Bể Cá Hoàng Gia sẽ gợi ý 8 loại cá dọn bể phổ biến, dễ gặp và phù hợp với nhiều kiểu bể cá cảnh hiện nay.

8 loại cá dọn bể phổ biến hiện nay

Không phải loài cá nào thường được gọi là cá dọn bể cũng làm sạch mọi loại rêu hay chất thải. Có loài chuyên gặm rêu bám, có loài tìm thức ăn thừa dưới đáy và cũng có loại chỉ hỗ trợ ở một mức nhất định. Vì vậy, nên chọn theo tình trạng thực tế của bể.

Cá bút chì

Cá bút chì, thường được người chơi gọi chung cho nhóm Siamese algae eater, nổi tiếng nhờ tập tính gặm tảo và lớp sinh vật bám trên bề mặt. FishBase ghi nhận nhóm Crossocheilus ăn periphyton và thực vật phù du trong tự nhiên.

Cá bút chì có thể hỗ trợ:

• Gặm rêu trên đá và lũa.
• Kiểm soát một số loại tảo bám.
• Tìm kiếm thức ăn trên bề mặt trang trí.
• Hoạt động tốt trong bể có không gian bơi.

Cá có thể phát triển lớn hơn nhiều loại cá dọn bể mini, vì vậy không nên mua cá nhỏ rồi mặc định nuôi lâu dài trong bể quá chật. Một số loài Crossocheilus có thể đạt chiều dài khoảng 16 cm.

Cá Otto

Otocinclus, thường gọi là cá Otto, có kích thước nhỏ và thường được lựa chọn cho bể thủy sinh. Cá hay bám trên kính, lá cây, đá và lũa để tìm lớp tảo mềm.

Loại cá này thường phù hợp với:

• Bể thủy sinh.
• Bể nuôi cá nhỏ hiền.
• Bể đã vận hành ổn định.
• Khu vực có rêu mềm và biofilm.

Otto không nên được xem như “máy hút rêu”. Khi lượng rêu tự nhiên trong bể không đủ, người nuôi vẫn cần bổ sung thức ăn phù hợp thay vì để cá tự tìm thức ăn hoàn toàn.

Cá tỳ bà thường

Cá tỳ bà hay pleco là một trong những loại cá dọn bể quen thuộc nhất. Khi còn nhỏ, cá thường bám kính, đá và các bề mặt trong bể để tìm thức ăn.

Cá có thể hỗ trợ:

• Gặm rêu bám trên bề mặt.
• Ăn một phần thức ăn chìm.
• Làm sạch một số khu vực đáy và vật trang trí.

Điểm cần lưu ý là nhiều loại tỳ bà có thể phát triển kích thước khá lớn và bản thân chúng cũng tạo ra lượng chất thải đáng kể. Do đó, không nên chọn tỳ bà lớn cho bể nhỏ chỉ vì muốn “dọn bể”.

Cá tỳ bà bướm

Tỳ bà bướm có thân dẹt và thường bám vào đá hoặc kính. Đây là nhóm cá thích hợp hơn với bể có dòng nước tốt và lượng oxy hòa tan cao.

Khi nuôi có thể hỗ trợ:

• Gặm lớp rêu trên đá.
• Ăn biofilm trên bề mặt.
• Làm sạch một phần kính và vật trang trí.
• Tạo thêm điểm nhấn cho bể thủy sinh.

Loại cá này không nên được lựa chọn chỉ dựa vào khả năng ăn rêu. Điều kiện dòng chảy, nhiệt độ và oxy trong bể cũng cần phù hợp với tập tính của cá.

Xem thêm: Giá cá Koi hiện nay bao nhiêu? Bảng giá theo kích thước và nguồn gốc 

Cá chuột Corydoras

Cá chuột thường xuyên tìm kiếm thức ăn ở tầng đáy nên nhiều người xem đây là cá dọn bể. Tuy nhiên, chức năng chính của chúng không phải ăn rêu mà là tìm các mẩu thức ăn còn sót lại trên nền.

Cá chuột có thể hỗ trợ:

• Ăn thức ăn chìm xuống đáy.
• Tìm các mẩu thức ăn nhỏ giữa nền.
• Hạn chế thức ăn dư tồn tại quá lâu.
• Tạo chuyển động ở tầng đáy.

Cần lưu ý cá chuột vẫn phải được cho ăn đầy đủ. Không nên thả chúng vào bể với suy nghĩ rằng cá sẽ sống bằng phân hoặc chất bẩn của các loài khác.

Cá molly

Molly không phải cá chuyên ăn rêu như Otto hay cá bút chì, nhưng chúng thường gặm tảo mềm và các lớp sinh vật nhỏ trên bề mặt.

Molly có thể hỗ trợ:

• Gặm rêu mềm.
• Ăn một phần thức ăn dư.
• Tìm kiếm thức ăn trên cây và vật trang trí.
• Phù hợp với nhiều bể cộng đồng nếu điều kiện nước thích hợp.

Ưu điểm là dễ gặp và khá năng động. Tuy nhiên, không nên mua Molly chỉ để giải quyết tình trạng bể bị rêu nặng vì khả năng kiểm soát rêu có giới hạn.

Cá mún

Tương tự Molly, cá mún là loài ăn tạp và có thể gặm một số lớp tảo mềm trong quá trình tìm thức ăn.

Cá mún phù hợp khi:

• Nuôi trong bể cộng đồng.
• Bể có lượng rêu mềm nhẹ.
• Muốn kết hợp cá cảnh và khả năng hỗ trợ ăn thức ăn dư.
• Không yêu cầu một loài chuyên xử lý rêu.

Cá mún nên được xem là loài hỗ trợ chứ không phải cá dọn rêu chuyên dụng.

Cá Garra

Một số loài Garra có tập tính bám và kiếm thức ăn trên đá, kính hoặc các bề mặt có lớp sinh vật bám. Chúng thường được người chơi lựa chọn cho những bể có dòng chảy và không gian tương đối rộng.

Cá có thể hỗ trợ:

• Gặm biofilm.
• Ăn một phần rêu bám.
• Tìm thức ăn trên đá và lũa.
• Hoạt động ở tầng đáy và trung tầng.

Khi mua cần xác định đúng loài vì tên thương mại của nhóm cá ăn rêu đôi khi dễ gây nhầm lẫn. FishBase cũng lưu ý các tên như “Siamese algae eater” trong thương mại có thể được dùng cho nhiều loài Crossocheilus hoặc Garra khác nhau.

Xem thêm: Kinh nghiệm setup hồ cá thủy sinh đẹp mà người mới cũng có thể làm 

Cá dọn bể có ăn phân cá không?

Một hiểu lầm khá phổ biến là thả cá dọn bể vào thì chúng sẽ ăn luôn phân của những con cá khác. Thực tế, không nên xem phân cá là nguồn thức ăn của cá dọn bể.

Phần lớn các loại được gọi là cá dọn bể chủ yếu tìm kiếm:

• Rêu và tảo bám.
• Biofilm trên kính, đá và lũa.
• Thức ăn thừa rơi xuống đáy.
• Một số chất hữu cơ hoặc vi sinh vật bám trên bề mặt.

Phân cá vẫn cần được hệ thống lọc xử lý và người nuôi hút cặn trong quá trình vệ sinh bể. Thậm chí cá dọn bể cũng ăn, tiêu hóa và tạo ra chất thải của chính chúng.

Vì vậy, thả nhiều cá dọn bể không đồng nghĩa với việc bể sẽ ít chất thải hơn. Nếu mật độ cá tăng nhưng hệ lọc không đáp ứng, chất lượng nước thậm chí có thể xấu đi.

Những lưu ý khi thả cá dọn bể vào bể cá cảnh

Cá dọn bể chỉ phát huy hiệu quả khi được chọn đúng loại và nuôi trong điều kiện phù hợp. Không nên thấy bể xuất hiện rêu là mua nhiều cá về thả ngay.

Một số điểm cần chú ý:

• Chọn đúng loại theo vấn đề của bể: Nếu cần xử lý rêu bám nên ưu tiên loài có tập tính ăn rêu; nếu chủ yếu có thức ăn dư ở đáy thì cá chuột sẽ phù hợp hơn.
• Xem kích thước trưởng thành: Cá tỳ bà nhỏ khi mua có thể phát triển lớn, không phù hợp với bể mini về lâu dài.
• Không thả quá nhiều: Cá dọn bể cũng tạo chất thải, vì vậy số lượng phải phù hợp với thể tích và khả năng lọc.
• Vẫn phải cho ăn: Khi bể ít rêu hoặc thức ăn tự nhiên không đủ, cần bổ sung thức ăn thích hợp.
• Kiểm tra khả năng nuôi chung: Cần xem tính cách, kích thước và yêu cầu môi trường của cá dọn bể có phù hợp với đàn cá đang nuôi hay không.
• Duy trì hệ thống lọc: Không loại cá nào có thể thay thế lọc cơ học, lọc sinh học và việc thay nước định kỳ.
• Kiểm soát nguyên nhân gây rêu: Nếu bể chiếu sáng quá lâu, dư dinh dưỡng hoặc cho ăn quá nhiều, chỉ bổ sung cá ăn rêu sẽ không giải quyết được nguyên nhân.

Cách hiệu quả hơn là kết hợp cá dọn bể với hệ thống lọc phù hợp, lượng thức ăn vừa đủ, thời gian chiếu sáng hợp lý và vệ sinh bể định kỳ.

Kết luận

Cá dọn bể có thể hỗ trợ kiểm soát rêu, biofilm và một phần thức ăn thừa, nhưng mỗi loại có khả năng khác nhau. Cá bút chì, Otto hay tỳ bà thiên về gặm rêu, trong khi cá chuột hỗ trợ tìm thức ăn thừa ở tầng đáy. Chúng không ăn hết phân cá và cũng không thể thay thế hệ thống lọc.

Để duy trì một bể cá sạch và ổn định lâu dài, ngoài lựa chọn cá phù hợp còn cần chú ý đến máy lọc, vật liệu lọc, máy bơm, đèn và các phụ kiện chăm sóc bể. Khách hàng có thể tham khảo các thiết bị và vật phẩm phục vụ bể cá cảnh tại Bể Cá Hoàng Gia để lựa chọn giải pháp phù hợp với kích thước và cách setup bể.